Czym jest sztuczna inteligencja? Szanse dla biznesu, obszary rozwoju i zagrożenia

Sztuczna inteligencja to bez wątpienia jedna z dziedzin nauki, o których w ostatnich latach mówi się coraz częściej. Czy przed nami wielka rewolucja, która znacząco zmieni prowadzenie biznesu, a nawet nasze codzienne życie? A może AI to jednak zagrożenia, takie jak masowa utrata pracy przez wiele grup zawodowych? Podsumowujemy, co już wiemy o sztucznej inteligencji, a jakie pytania wciąż zadajemy. Przedstawiamy też prognozy, które pojawiają się w miejsce niewiadomych.

Z artykułu dowiesz się:

  • jak definiuje się AI i dlaczego nie jest to jednoznaczne?
  • czy AI to program komputerowy?
  • dlaczego giganci z Doliny Krzemowej interesuje się sztuczną inteligencją?
  • gdzie stosuje się AI?
  • czy polskie firmy wdrażają AI?
  • Jak rosną wydatki na inteligentne algorytmy?
  • jak o sztucznej inteligencji myślą osoby decyzyjne w firmach?
  • czy powinniśmy się bać zmian, które nadchodzą?

Próba zdefiniowania sztucznej inteligencji  

Definicja AI cały czas się zmienia. Wynika to z ogromnego postępu, jaki dokonuje się w tej dziedzinie. Początki AI sięgają jeszcze lat 50-tych i 60-tych XX wieku. Już z tamtego okresu pochodzą pierwsze próby opisania sztucznej inteligencji. John McCarthy, amerykański informatyk na konferencji w Darthmouth w 1956 roku określił AI jako naukę i inżynierię tworzenia inteligentnych maszyn.

Na tej samej konferencji naukowcy podsumowali także, co leży u podstaw AI:

Sztuczna inteligencja zaczyna się od założenia, że każdy aspekt uczenia się […] może być dokładnie opisany, aby maszyna mogła go odwzorować. – założyciele konferencji w Darthmouth.

Za ojca „maszyn myślących” uznaje się jednak Alana Turinga, który zastanawiał się nad tym, czy maszyna może komunikować się jak człowiek. Jego test Turinga nadal uważany jest za jedną z „wyroczni” do oceny inteligencji maszyn, chociaż do tej żadnemu programowi nie udało się go jednoznacznie zdać.

Dzisiaj pod pojęciem sztucznej inteligencji rozumiemy:

  1. dział informatyki, który zajmuje się tworzeniem modeli zachowań inteligentnych oraz programów i systemów, które symulują te zachowania;
  2. maszynę lub program, który potrafi symulować zachowanie człowieka w danym obszarze;
  3. zdolność systemu do prawidłowego interpretowania danych i podejmowania działań na bazie  zdobytych informacji.

Sztuczna inteligencja jest nauką multidyscyplinarną. Czerpie z różnych obszarów wiedzy i w ramach niej samej powstają kolejne poddziedziny: jak chociażby machine learning czy deep learning.

Czy AI to po prostu program komputerowy?

sztuczna inteligencja czy jest programem komputerowym

Mówiąc najprościej: nie. AI może być programem, ale nie każdy program komputerowy to sztuczna inteligencja. To, co odróżnia AI od „zwykłego softwaru” czy maszyn to zdolność do samodzielnego działania, uczenia się i wykonywania odpowiednich operacji. Na podstawie danych, którymi zasilone zostały algorytmy, system powinien działać już samodzielnie, bez udziału człowieka. Program komputerowy do edycji treści czy obróbki zdjęć nie jest więc sztuczną inteligencją. Natomiast chatbot, który rozwiązuje problemy użytkownika, system diagnozujący choroby na podstawie zdjęć rentgenowskich, komputer grający w szachy czy autonomiczny samochód już jak najbardziej tak.

Sztuczna inteligencja vs. inteligencja człowieka: czy możemy je porównać?

Skoro sztuczna inteligencja ma naśladować inteligencję ludzką i potrafi „sama się uczyć”, czy to oznacza, że AI posiada ludzką zdolność rozumowania? Na chwilę obecną na pewno nie. Systemy AI działają na podstawie danych, w które zostają zaopatrzone, aby następnie móc wykonywać swoje zadanie samodzielnie. Z pewnymi wyzwaniami AI może radzić sobie nawet lepiej niż człowiek (analiza dużych zbiorów danych). Nie jest to jednak inteligencja, którą można by porównywać do ludzkiej.

Jako ostateczny cel sztucznej inteligencji często wymienia się stworzenie AGI Artificial General Intelligence. Miałaby ona być równie wszechstronna jak ludzki umysł, a dzięki wzrastającej mocy obliczeniowej komputerów – wydajniejsza. AGI to jednak dopiero wizja bliższej lub dalszej przyszłości. Wg publikacji Future Progress in Artificial Intelligence: A Survey of Expert Opinion  eksperci uważają, że do 2040 roku istnieje 50% prawdopodobieństwo na osiągnięcie przez AI poziomu ludzkiego.

Niezależnie jednak od tego, czy te prognozy sprawdzą się i na ile trafiona będzie ta wyznaczona data, już dzisiaj AI jest potężnym narzędziem zmian. Zostaje ono zauważone przede wszystkim przez biznes, instytucje i największe światowe organizacje. Sztuczna inteligencja wzbudza bowiem zainteresowanie nie tylko środowiska naukowego.

Dlaczego biznes interesuje się sztuczną inteligencją i ile się wydaje na te inwestycje?

sztuczna inteligencja podbija Dolinę Krzemową

Giganci Doliny Krzemowej wykorzystują AI w swoich usługach i produktach (Amazon Alexa, Apple Siri, Baidu, Facebook AI Tools, Google Cloud Natural Lannguage, IBM Watson, Microsoft Azure ML, Nuance, Samsung Bixby, SAP Leonardo, Salesforce Einstein czy Zendesk), przeznaczając na rozwój swoich technologii ogromne środki finansowe. Optymalizacja działań dzięki inteligentnym algorytmom ma zapewnić trwałe budowanie przewagi konkurencyjnej poprzez innowacyjność, dostarczanie nieporównywalnych technologicznie rozwiązań. Z perspektywy użytkownika również codziennie spotykamy się z AI. Na podstawie przewidywania naszych działań wyszukiwarka Google podpowiada nam wyniki a Netflix poleca filmy do obejrzenia dopasowane do naszych preferencji.

Po AI sięgają jednak nie tylko firmy z SV. Bankowość i szeroko pojęta branża finansowa, IT i telekomunikacja, motoryzacja, przemysł, rozrywka, medycyna: to zaledwie kilka sektorów, które już aktywnie wrażają AI, w tym machine learning, ponieważ dostrzegają w nich szanse na zwiększanie przewagi konkurencyjnej poprzez optymalizację procesów czy nawet wnoszenie nowej wartości do organizacji. Różnego typu wdrożenia AI:

  • chatboty komunikujące się z klientami czy pracownikami,
  • systemy automatyzujące prace na back-office,
  • systemy raportujące wybrane zestawy danych,

posiadają na swoim pokładzie największe korporacje z niemal wszystkich branż.

Wg Gartnera do 2025 roku sztuczna inteligencja zdominuje inwestycje cyfrowe, stając się fundamentem systemów IT. Wg firmy Deloitte do 2021 r. na wydatki na sztuczną inteligencję wyniosą 57,6 mld dolarów, czyli prawie 5-krotnie więcej niż w 2017 r.

Roczne wydatki na same tylko chatboty mają do 2021 być wyższe niż np. na aplikacje mobilne (Gartner), a globalne oszczędności związane z wirtualnymi asystentami wygenerują w ciągu roku 185 mld oszczędności (McKinsey&Company).

Sztuczna inteligencja w polskich firmach

Sztuczną inteligencją interesują się nie globalne korporacje, ale też nasz rodzimy rynek. Większość polskich firm zajmujących się rozwojem AI ma już doświadczenie w sektorze IT. Przedsiębiorstwa te opracowują przede wszystkim specjalistyczne rozwiązania AI. Branże, które są globalnymi liderami cyfryzacji to np. zaawansowane technologie i telekomunikacja, usługi finansowe i firmy internetowe.

McKinsey w raporcie Jak sztuczna inteligencja zmieni biznes w Polsce? Wymienia obszary, w których w pierwszej kolejności sztuczna inteligencja znajduje zastosowanie. Są nimi:

  • analiza zbiorów danych,
  • automatyzacja działalności operacyjnej,
  • optymalizacja produkcji przemysłowej,
  • spersonalizowana komunikacja z klientem,
  • diagnostyka (w ochronie zdrowia).

Sztuczna inteligencja jest nie tylko znalazła na naszym gruncie obszary, w których odnalazła się najlepiej, ale też zyskała uznanie osób decyzyjnych. Wg danych PWC z 2018 roku: 53% polskich prezesów wskazuje sztuczną inteligencję jako priorytet inwestycyjny w perspektywie 3 lat (2018-2020).

Dlaczego firmy są „na tak”, czyli SI jako narzędzie budowania przewagi konkurencyjnej

Sztuczna inteligencja tak dobrze się przyjęła w globalnym, ale także polskim biznesie, ponieważ wspiera wydajność i produktywność przedsiębiorstwa poprzez:

  •  automatyzację procesów front-office i back office;
  • usprawnienie analizy danych.

Nakłady na SI są wysokie a inwestycje postrzegane jako kluczowe ze względu na możliwość zapewnienia nie tylko oszczędności, ale też trwałego budowania przewagi konkurencyjnej. W nadchodzących latach spodziewany jest więc dalszy wzrost finansowania tych obszarów.

Sztuczna inteligencja wywołuje też niepokój: czy powinniśmy się bać AI?

Skoro osoby decyzyjne w firmach są coraz przychylniej nastawione do sztucznej inteligencji, na wdrażanie SI przeznacza się ogromne budżety a liczba możliwych zastosowań stale się zwiększa, pozostaje jeszcze pytanie: dlaczego sztuczną inteligencję postrzega się często jako zagrożenie?   

Część obaw, które często padają w tym kontekście związana jest z dwoma obszarami:

  • utratą pracy przez wiele grup zawodowych,
  • przejęciem kontroli nad ludźmi przez „zbyt inteligentną AI”, czyli tak naprawdę już AGI.

To pierwsze zagrożenie jest na razie poza możliwościami AI. Utrata pracy przez całe grupy zawodowe (np. kierowców, konsultantów call center) wydaje się być już całkiem bliską przyszłością. Wg McKinsey nawet 49 proc. czasu pracy w Polsce zajmują czynności, które mogą zostać zautomatyzowane do 2030 r. dzięki zastosowaniu istniejących już dziś technologii. Jest to odpowiednik 7,3 mln etatów. Ta prognoza rzeczywiście jest niepokojąca, ponieważ mogłaby oznaczać utratę pracy przez nawet połowę zatrudnionych obecnie osób. Jako przeciwwaga dla tego wyliczenia warto jednak przytoczyć inne dane. Wg Gartnera na każde zlikwidowane 1000 miejsc pracy, sztuczna inteligencja wygeneruje około 1280 nowych. Będą to jednak zupełnie inne miejsca pracy niż te likwidowane. Co więcej: mogą powstać w zupełnie innych miejscach, czyli głównie tam, gdzie rozwijać się będzie AI.

Źródła i polecane:

  1. Müller, Vincent C. and Bostrom, Nick: Future Progress in Artificial Intelligence: A Survey of Expert Opinion .
  2. Gartner: Top 10 Strategic Technology Trends for 2018.
  3. PWC: Sztuczna inteligencja. Prognozy na rok 2018.
  4. Raport McKinsey: Ramię w ramię z robotem.
  5. Gartner: AI and the future of work.
  6. Czym jest test Turinga: https://www.youtube.com/watch?v=-MKX1z6wJuk